O serwisie

01 Po co ten serwis i dla kogo

Współczynnik mocy spina dwie sprawy zwykle opisywane osobno: fizyczną – przesunięcie fazowe, trzy moce i rozróżnienie DPF (cos φ₁, tylko podstawowa harmoniczna) od prawdziwego współczynnika mocy – oraz rozliczeniową: tg φ, krotność k, cenę Crk i pozycję na fakturze dystrybucyjnej. Podręczniki opisują pierwszą warstwę i milczą o drugiej, materiały firm kompensacyjnych – odwrotnie.

Tutaj biegną obie: czym jest współczynnik mocy kończy się tam, gdzie zaczyna opłata za energię bierną, a wyprowadzenie wzoru z rozporządzenia wraca do fizyki – bez niej nie widać, dlaczego obiegowy wzór liniowy zawyża opłatę 1,49–2,90 raza przy tg φ₀ = 0,4 i 0,4 < tg φ ≤ 2,0. Pierwszym adresatem jest osoba, która zobaczyła na fakturze pozycję „ponadumowny pobór energii biernej”; drugim – elektryk lub instalator PV, potrzebujący wzorów i oznaczeń norm; trzecim – uczeń i student, który najszybciej wychwyci błąd w wyprowadzeniu.

02 Skąd pochodzą liczby

Materiał źródłowy jest zebrany w wewnętrznym rejestrze faktów: nie ma faktu w rejestrze – nie ma go na stronie. Rejestr zamknięto 6 września 2026 r. i scala cztery grupy dokumentów:

• akty prawne – przede wszystkim § 47 rozporządzenia taryfowego z 29 listopada 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2505), podstawę naliczania opłaty,
• taryfy pięciu największych operatorów systemów dystrybucyjnych na 2026 r., zatwierdzone decyzjami Prezesa URE z 17 grudnia 2025 r.,
• dokumenty urzędów – informacje i sprawozdania Prezesa URE oraz ustalenia Najwyższej Izby Kontroli,
• normy i noty producentów – karty norm PKN i IEC oraz karty katalogowe, cytowane jako dane wyrobu, nie klasy urządzeń.

Stawki w złotych za kilowarogodzinę nie ma przy tym w żadnej taryfie: taryfa podaje krotność k i odsyła do przepisu ustawy – zestawia to strona stawki za energię bierną w taryfach OSD.

03 Jak oznaczamy rodzaj liczby

Rodzaj liczby jest nazwany wprost w zdaniu, w którym pada. Od typu zależy, czy zdanie brzmi „przepis stanowi”, czy „firma podaje”.

Ta sama zasada rządzi jednostkami: dyrektywa 80/181/EWG ustala symbol „var” małymi literami, a taryfy używają wyłącznie zapisu kvarh. Wariant „kVArh” bywa drukowany w obiegu urzędowo-księgowym – sześć razy w poradniku NIK z 2021 r. – więc cytujemy go jako cudzy zapis (słownik).

04 Dlaczego stawki wymagają corocznej weryfikacji

Kwota zmienia się dwoma kanałami: taryfy wchodzą w życie 1 stycznia, a cena Crk – średnia roczna cena sprzedaży energii na rynku konkurencyjnym – jest ogłaszana przez Prezesa URE do 31 marca; do taryfy na dany rok wchodzi cena za rok o dwa wcześniejszy. Taryfy na 2026 r. zatwierdzono 17 grudnia 2025 r., więc pracują na cenie za 2024 r.: 518,81 zł/MWh z Informacji Prezesa URE nr 14/2025.

Stawka wolumenowa na nN w 2026 r. to więc 1,5564 zł/kvarh netto – nie cytat z taryfy, lecz iloczyn k = 3,00 i Crk, podzielony przez tysiąc:

Wiersz 2027 jest prognozą: opiera się na cenie za 2025 r. z Informacji Prezesa URE nr 14/2026 i na założeniu, że taryfy zatwierdzone zostaną w grudniu 2026 r. Cały blok kwot wymaga przeliczenia w styczniu 2027 r.; datę ostatniej aktualizacji podajemy pod tytułem podstrony.

05 Czego nie wiemy

Skali zjawiska nie znamy: jedynym urzędowym oszacowaniem pozostaje ustalenie NIK, że w 2019 r. jednostki sektora finansów publicznych mogły zaoszczędzić 92,6 mln zł na tej opłacie (poradnik NIK, kontrola P/19/083); odsetków w rodzaju „ile firm płaci” nie ma, bo nikt ich nie policzył. Nie znamy też wartości po poprawce A1:2025 do EN 50160 – zmienia ona te klauzule, z których biorą się cytowane limity, a jej treść jest płatna, więc każdy limit podajemy z rokiem edycji normy. Gdy źródła się rozjeżdżają, podajemy obie wersje z nazwą i datą – deklarowany zwrot inwestycji w kompensację to 6–12 miesięcy według firmy BROINSTAL (2026 r.) i 2–4 lata według firmy BREWA (2024 r.).

06 Powiązania wydawcy

Serwis wydaje zespół prowadzący także serwisy o fotowoltaice i kompensacji mocy biernej – dlatego niektóre odesłania prowadzą do stron tego samego wydawcy. Są to serwis liczący opłaty za energię bierną z konkretnej faktury (mocreaktywna.pl) i serwis wykonawcy instalacji fotowoltaicznych (solarup.pl). Tutaj wyjaśniany jest mechanizm, tam liczony pojedynczy przypadek: ustalenie własnej kwoty wymaga faktury z rozbiciem na energię czynną i bierną, na czym opiera się kontakt w sprawie analizy faktury. Osobnym wątkiem jest nastawa cos φ falownika: wymagania przyłączeniowe operatorów zabraniają samodzielnej zmiany trybu pracy przez właściciela mikroinstalacji, więc robi to instalator – stąd kontakt do wykonawcy instalacji fotowoltaicznych.

Żadna z tych domen nie jest źródłem faktu, a ustalenia niewygodne dla sprzedawcy kompensacji stoją tu na równi z resztą: bateria nie zmniejsza rachunku za energię czynną, bo usuwa wyłącznie pozycję za bierną; bezpłatny audyt sprzedawcy kończy się ofertą; w taryfach G energia bierna nie jest rozliczana (współczynnik mocy w domu i taryfie G).

07 Jak zgłosić błąd

Przy tej liczbie stawek, norm i wyprowadzeń pomyłka jest kwestią czasu. Adresu e-mail serwis nie prowadzi – uwagi można kierować przez formularze kontaktowe serwisów wydawcy wskazanych wyżej, podając adres podstrony i sporne zdanie.

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 29 listopada 2022 r. w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną, Dz.U. 2022 poz. 2505 (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 904), § 47.
2. Taryfy dla usług dystrybucji energii elektrycznej na 2026 r.: PGE Dystrybucja SA, TAURON Dystrybucja SA, ENEA Operator sp. z o.o., Energa-Operator SA i Stoen Operator sp. z o.o., zatwierdzone decyzjami Prezesa URE z 17 grudnia 2025 r.
3. Informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 14/2025 z 31 marca 2025 r. o średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym za 2024 r. oraz Informacja nr 14/2026 z 26 marca 2026 r. za 2025 r.
4. Najwyższa Izba Kontroli, komunikat o optymalizacji kosztów energii w sektorze finansów publicznych z 30 marca 2021 r. oraz poradnik „Oszczędności w wydatkach na usługi dystrybucji energii elektrycznej” do kontroli P/19/083, 2021 r.
5. Urząd Regulacji Energetyki, Sprawozdanie z działalności Prezesa URE w 2025 r., str. 31 – koszty energii biernej w kalkulacjach taryf sieciowych.
6. PN-EN 50160:2023-10 wraz z poprawką A1:2025-04 oraz PN-EN 61000-4-30:2015-05 z AC:2017-02 i A1:2021-12, a także IEC 61000-4-30 wyd. 4.0 z 24 października 2025 r. – karty norm PKN i IEC.
7. Dyrektywa Rady 80/181/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do jednostek miar, tekst skonsolidowany CELEX 01980L0181-20090527, tabela jednostek pochodnych SI.